این پروپوزال تاثیر آموزش والدین بر کاهش علائم بیش فعالی کودکان مبتلا به اختلال کمبود توجه را بررسی می کند. پژوهش حاضر با رویکردی علمی و روانشناسی، راهکارهای موثری برای بهبود رفتارهای کودکان ارائه می دهد.
بیان مساله:
اختلال کم توجهی همراه با بیش فعالی (ADHD) یکی از رایج ترین ناهنجاری های رفتاری به شمار می رود که معمولاً در سال های ابتدایی زندگی کودک تشخیص داده می شود. این اختلال با ویژگی هایی چون کاهش تمرکز، تحرک پذیری بالا و رفتارهای ناگهانی و غیرقابل پیش بینی مشخص می شود و حالتی ماندگار و گسترده دارد (Hoath & Sanders, 2006).
در نسخه ی بازنگری شده ی چهارم از راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-IV-TR)، اختلال کمبود توجه – بیش فعالی به سه نوع مختلف تقسیم می شود: نوعی که بیشتر با بی توجهی شناخته می شود، نوعی که نشانه های بیش فعالی در آن غالب است و نوع سوم که ترکیبی از هر دو حالت پیش گفته به شمار می رود. برای آنکه این اختلال به درستی تشخیص داده شود، لازم است علائم آن از سنین پایین، یعنی پیش از رسیدن کودک به هفت سالگی، ظاهر شده باشند و این نشانه ها در دست کم دو محیط یا موقعیت مختلف بروز کرده باشند و همچنین به صورت مداوم ادامه داشته باشند.
اختلال کم توجهی – بیش فعالی (ADHD) یکی از مشکلات رفتاری شایع در دوران کودکی است که با ویژگی هایی مانند جنب و جوش زیاد، ناتوانی در تمرکز، و رفتارهای ناگهانی و بدون فکر همراه است. آمارها نشان می دهد که بین ۳ تا ۵ درصد کودکان به این اختلال دچار هستند و بروز آن در پسران بیشتر از دختران دیده می شود. در برخی کودکان، نشانه های بیش فعالی و رفتارهای تکانشی بارزتر است، در حالی که گروهی دیگر بیشتر با علائم بی توجهی مواجه اند. اگرچه نشانه های این اختلال معمولاً پیش از سن هفت سالگی بروز پیدا می کنند، اما پیامدهای جدی آن اغلب در محیط های آموزشی و در دوران مدرسه آشکار می شود (American Psychiatric Association, 2000).
با آنکه در دوران کودکی، این اختلال بیشتر در میان پسران تشخیص داده می شود، اما در بزرگسالی، آمار تشخیص میان زنان و مردان تقریباً برابر گزارش شده است (Young & Gudjonsson, 2005).
این اختلال مدت هاست که مورد شناسایی قرار گرفته و عوامل گوناگونی در بروز آن نقش دارند. شواهد نشان می دهد که ریشه ی اصلی آن بیشتر به نوعی نارسایی در رشد و تکامل دستگاه عصبی مرکزی بازمی گردد. به نظر می رسد در مغز این کودکان، بخش هایی که وظیفه ی تنظیم تمرکز، توجه و کنترل فعالیت های حرکتی را بر عهده دارند، دچار اختلالات خفیفی هستند. عامل وراثت و زمینه های ژنتیکی نیز در شکل گیری این وضعیت بی تاثیر نیست. از سوی دیگر، در برخی موارد ممکن است صدماتی که در دوران بارداری، هنگام تولد یا پس از آن به مغز وارد می شود، زمینه ساز بروز این مشکل شود (Keith Conner CL, Get J, 2007).
هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر آموزش رفتاری والدین بر میزان علائم بیش فعالی کودکان مبتلا به اختلال کمبود توجه / بیش فعالی می باشد.
ضرورت و اهمیت انجام تحقیق :
یکی از شایع ترین اختلالات دوران کودکی که توجه روان شناسان و روا نپزشکان را به خود جلب کرده، اختلال کمبود توجه-بیش فعالی است این اختلال در حدود سنین 2 تا 4 سالگی، شروع می شود (2002،Conners CK) و از شایع ترین اختلالات عصبی- رفتاری دوران کودکی است که بخش بزرگی از جمعیت جهان ( 3 تا 7 درصد کودکان ) را مبتلا کرده است.آنچه حائز اهمیت است، این است که این رفتارها بر عملکرد کودکان در مدرسه و نیز در روابط آنان با همسالان تاثیر منفی به جا می گذارد .
توجه از جمله توانایی هایی است که کودکان در آینده برای یادگیری های مدرسه ای به آنها نیازمندند (جوکار،1388) با توجه به اهمیت موضوع، این کودکان نیازمند تشخیص و مداخله زود هنگام هستند تا مهارتهای پیش نیاز لازم جهت موفقیت در یادگیری تحصیلی آینده را فرا بگیرند(2004،Steele M). برنامه های مداخله زود هنگام، برنامه هایی هستند که در آنها از کلیه خدمات توانبخشی و آموزشی برای رشد مهارت هایی از قبیل شناخت، تکلم، حسی- حرکتی، عاطفی- اجتماعی و رفتاری برای کودکان زیر 6 سال استفاده می شود، البته لازم به ذکر است که این برنامه ها،علاوه بر کودکان، خانواده ها را هم در نظر می گیرد(ملک پور،1383) اهمیت اساسی در ارائه این خدمات ارزیابی کودک و خانواده، طرح ریزی برنامه مناسب برای هر خانواده و مشارکت دادن هر چه بیشتر والدین است(عابدی،1387).
مداخله ی زود هنگام اصطلاحی است که اغلب برای توصیف برنامه ها و راهبردهای آموزش اولیه به کار می رود، این راهبردها و برنامه ها با هدف ایجاد اثرات متفاوت و زمینه سازی پیشرفت آموزشی آینده کودک طراحی می شود.(2006،Nutbrown C)
مداخله های اولیه بیانگر یک نظام حمایتی- آموزشی است که می کوشد از ابتدای تولد یا از نخستین فرصت ممکن پس از شناسایی کودک دار ای نیازهای ویژه، کودک و خانواده اش را مورد حمایت، توان بخشی و آموزش قرار دهد. مداخله زود هنگام برای پیشگیری از کمبودها یا پیشرفت ناتوانی های موجود با فراهم ساختن خدمات درمانی (مثل گفتار درمانی و کار درمانی) یا فراهم ساختن وسایل کمکی به کودکان طراحی شده است . بنابراین، برنامه های مداخله زود هنگام، به کارگیری کلیه فعالیت های آموزشی و توانبخشی است که متوجه کودک و نیز راهنمایی نمود. لذا ضروری است که این مشکلات در کودکان پیش دبستانی به موقع تشخیص داده شوند و برنامه های مداخله ای زود هنگام برای بهبود آنها فراهم شود.
توجه به اینکه مداخلات قبلی در خصوص درمان مشکلات توجهی و بیش فعالی عمدتاً مبتنی بر آموزش خانواده بوده است و از طرف دیگر بیشتر کودکان سنین دبستان هدف قرار گرفته بودند، اما پژوهش حاضر با توجه به مشکلات تحصیلی و رفتاری که بعدها در دبستان ایجاد می شود، دوره پیش از دبستان و خود کودکان را مورد آموزش قرار داده است و سوال اساسی پژوهش این است که آیا آموزش رفتاری والدین بر میزان علائم بیش فعالی کودکان مبتلا به اختلال کمبود توجه / بیش فعالی موثر است؟
مناسب جهت استفاده دانشجویان رشته روانشناسی و علوم تربیتی
هنوز نظری ثبت نشده است.