این مقاله به بررسی معماری قبل از اسلام، از کلبه های ماقبل تاریخ تا آتشکده ها و مقبره ها پرداخته و تاثیر اقلیم و فرهنگ بر سبک معماری ایران باستان را تحلیل می کند.
معماری قبل از اسلام
معماری ایرانی را باید بطور صحیح از اعماق تاریخ این سرزمین کهن مورد بررسی قرار داد.
معماری ایرانی به شش قرن قبل از میلاد مسیح باز می گردد، که مشخصات هر دوره ی معماری را در دوره های مختلف تاریخی شرح می دهیم:
۱- معماری دوران ماقبل تاریخ تا زمان حکومت مادها.
۲- معماری از زمان حکومت مادها تا پایان دوره حکومت ساسانیان.
در رابطه با معماری ایران، باید به خوانندگان یادآوری شود، تغییراتی که در رابطه با هنر پیشینیان ایران در معماری داده شده و نحوه ی ساختمان سازی آن دوران. در سخنی کوتاه می توان به: حکاکی بر روی سنگ، گچکاری، نقاشی، آجرکاری، آئینه کاری، کاشی کاری، موزاییک کاری و دیگر کارهای تزئینی اشاره کرد.
البته ما باید استثناهایی هم برای ساختمان های چند شکلی که برای مواردی خاص استفاده می شد، قائل شویم. این گوناگونی برآمده از نیازهای خاص مردم در زمان های متفاوت بوده است.
هنرمندان ایرانی به دنیا ثابت کردند که توانایی های بالایی دارند و شامل احترام بسیار، بخاطر اثرهای تاریخی منحصر به فرد فراوانی که از خود بجای گذاشته اند، هستند.
به نظر مشکل می رسد که بتوان معماری ایرانی را از زمان های بسیار دور تا بحال طبقه بندی کرد. اما، ترتیبات زیر می تواند چشم انداز وسیعی از این کارها در اختیار شما قرار دهد: کلبه های ماقبل تاریخ، شهرها و قصبه های اولیه، استحکامات و دژهای نظامی، معابد و آتشکده ها، مقبره ها و آرامگاه های بزرگ، مکان های عظیم تاریخی، سدها و پل ها، بازارها، حمام ها، جاده ها، مساجد عظیم، برج ها و مناره ها، ساختمان های مذهبی و محله هایی از دوران اسلامی، و همچنین بناها و یادبودهای گسترده در کشور ایران.
از دیگر چیزهای مهم که بر روی معماری ایرانی تاثیرگذار بوده است، شرایط مهم آب و هوایی در فلات ایران بوده است. بطور مثال سبک معماری در شمال کشور و کوهپایه های ایران با سبک معماری در جنوب و کویر ایران تفاوت دارد. اکنون با مصادف شدن با اطلاعات تمام نشدنی و حیرت آوری که امکان آن در هیچ کشور دیگری نیست، نگاهی داریم گذرا به معماری ایرانی.
صحبت کردن در مورد معماری باستانی، بدون اینکه نمونه هایی از آن وجود داشته باشد تقریباً غیرممکن است.
یکی از قدیمی ترین بناهای کشف شده در فلات ایران مربوط می شود به بنای رنگ شده “زاغ تپه” در قزوین. در تاریخ گذشته که مربوط می شود به قرن هفتم و اوایل قرن ششم قبل از میلاد، باید بسیار مورد رسیدگی قرار گیرد که در آن زمان قبل از تاریخ، چگونه و با چه وسایلی این بنا را آراسته کرده اند. از این بنا برای جمع شدن و اجتماعات استفاده می شده است.
در این بنا از شومینه برای گرم کردن ساختمان در فصل های سرد سال استفاده می شده است. همچنین محلی برای درست کردن کباب داشته است. همچنین این ساختمان دو محل برای نگهداری ابزارها و وسایل، بعلاوه اتاقی کوچک که از آن به عنوان نشیمن استفاده می کردند. دیواره ها بوسیله نقاشی از بز کوهی تزئین شده است. به احتمال خیلی زیاد از این مکان برای انجام مراسم مذهبی خود استفاده می کردند.
تپه سیالک در نزدیکی کاشان نیز یکی دیگر از این مکان های تاریخی است، که به قرن ششم و پنجم قبل از میلاد برمی گردد.
اولین بار که مردم به منطقه سیالک رفتند، نمی دانستند که چگونه باید خانه ساخت، و زیر کلبه هایی که با برگ درختان تهیه شده بود زندگی می کردند. اما بزودی آن ها فرا گرفتند که چگونه با گل، خشت خام درست کرده و مورد مصرف در خانه سازی قرار دهند.
در قرن چهارم قبل از میلاد مسیح مردم سیالک بصورتی جامع شروع کردند به بنا نهادن بناهای جدید، که بخوبی مشخص است. این بناها بصورتی یکجا و توده، و تماماً تهیه شده از آجر خام بود. این آجرهای اولیه که بصورتی بیضی شکل تهیه می شد، در آفتاب گذاشته شده و خشک می شدند؛ و بعد از آن مورد استفاده قرار می گرفتند. معماری این دوره تمام بناها را با رنگ قرمز تزئین کرده و تمام درهای این بناها کوتاه و باریک بوده و قد درها بیشتر از ۹۰–۸۰ سانتی متر نبود.
تپه حسن در نزدیکی دامغان، تپه ایل بلیس در ۷۲ کیلومتری کرمان، و تپه حسنلو در آذربایجان غربی از بناهایی هستند که بوسیله حفاری های باستان شناسی از زیر خاک بیرون آورده شده اند.
هنوز نظری ثبت نشده است.