چکیده
حسابداری دولتی به عنوان نظامی منظم برای گردآوری، طبقه بندی و گزارش دهی اطلاعات مالی فعالیت های دولت، نقشی محوری در تحقق مسئولیت پاسخگویی عمومی ایفا می کند. این نظام با تکیه بر اصول و استانداردهای خاص، شفافیت مالی را در دستگاه های اجرایی تضمین کرده و امکان نظارت بر مصرف منابع عمومی را فراهم می سازد. مسئولیت پاسخگویی عمومی، که بر پایه الزام دولت به توضیح عملکرد مالی خود در قبال مردم استوار است، چارچوب نظری حسابداری دولتی را شکل می دهد.
در این ساختار، دیوان محاسبات کشور به عنوان نهاد مستقل نظارتی، حسابرسی حساب های دستگاه های اجرایی را بر عهده داشته و گزارش تفریغ بودجه را به مجلس شورای اسلامی ارائه می دهد. تفاوت های بنیادین بخش دولتی با بخش خصوصی، از جمله انگیزه ایجاد (اهداف عمومی در مقابل سودآوری)، منابع مالی (درآمدهای مالیاتی و نفتی در مقابل سرمایه گذاری خصوصی) و چارچوب قانونی (قانون محاسبات عمومی و بودجه سالانه در مقابل قانون تجارت)، ویژگی های منحصر به فرد حسابداری دولتی را رقم می زند. اهداف این نظام شامل نظارت مالی و عملیاتی، حفاظت از اموال دولتی، تهیه صورتحساب عملکرد بودجه و تحلیل های اقتصادی است که همگی در راستای بهینه سازی مدیریت منابع عمومی و ارتقای شفافیت حکمرانی عمل می کنند.
مقدمه
حسابداری دولتی به عنوان یکی از ارکان اساسی حکمرانی خوب، نظامی یکپارچه برای ثبت، پردازش و افشای اطلاعات مالی مربوط به فعالیت های دولت و واحدهای تابعه آن محسوب می شود. این رشته حسابداری با هدف اصلی پاسخگویی عمومی طراحی شده است؛ مفهومی که دولت را ملزم می کند مصرف منابع مالی مردم را به صورت شفاف و مستند گزارش دهد. در کشورهای توسعه یافته، این مسئولیت از دیرباز به عنوان سنگ بنای نظام گزارشگری مالی دولتی پذیرفته شده و استانداردهای حسابداری دولتی بر پایه آن تدوین گردیده اند. در ایران نیز قانون اساسی با تصریح استقلال دیوان محاسبات کشور (اصل ۵۴) و وظیفه نظارت بر حساب های دستگاه های اجرایی (اصل ۵۵)، چارچوب قانونی لازم را برای تحقق این مسئولیت فراهم آورده است.
دستگاه های اجرایی شامل وزارتخانه ها، موسسات دولتی، سازمان های عمومی غیردولتی و شرکت های دولتی هستند که هر یک بر اساس ماهیت فعالیت های خود (غیرانتفاعی یا بازرگانی) تابع قواعد حسابداری متفاوتی می باشند. حسابداری دولتی عمدتاً بر سازمان های مجری فعالیت های غیرانتفاعی متمرکز است که منابع مالی آن ها عمدتاً از محل درآمدهای عمومی، واگذاری دارایی ها و استقراض تامین می شود. تفاوت های اساسی بخش دولتی با بخش خصوصی در انگیزه ایجاد (تامین منافع عمومی در مقابل کسب سود)، مالکیت (عدم وجود سهامداران خصوصی)، منابع مالی (وابستگی به بودجه عمومی) و قوانین حاکم (تسلط قانون محاسبات عمومی و بودجه سالانه) اهمیت طراحی نظام مالی متمایز برای دولت را دوچندان می کند.
اهداف حسابداری دولتی فراتر از ثبت رویدادهای مالی است؛ این نظام با اعمال نظارت مالی و عملیاتی، حفاظت از اموال دولتی، تهیه صورتحساب عملکرد بودجه کل کشور و ارائه گزارش های تحلیلی به نهادهایی مانند بانک مرکزی، به تصمیم گیری آگاهانه مقامات و ارزیابی عملکرد دولت توسط مردم کمک می کند. بودجه سالانه به عنوان برنامه مالی دولت، نقشی محوری در این فرآیند ایفا می کند و روش های تهیه آن (متداول، برنامه ای، عملیاتی و صفر-محور) بر دقت و کارایی نظام حسابداری دولتی تاثیر مستقیم دارد. در نهایت، اصول بنیادی، اصطلاحات تخصصی و مراحل اجرایی مانند انجام خرج، تنخواه گردانی و مبانی حسابداری، ساختار عملیاتی این رشته را تشکیل می دهند که در فصول آتی به تفصیل تشریح خواهند شد.
فهرست مطالب
فصل اول) کلیات حسابداری دولتی ۱
۱-مسئولیت پاسخگویی عمومی: ۱
۲-تعریف حسابداری دولتی (Governmental accounting): ۳
تعریف دیگری از حسابداری دولتی: ۳
۳-دستگاه اجرایی: ۳
۴-انواع سازمانهای دولتی ۴
۵-وجوه افتراق بخش دولتی و خصوصی: ۴
۶- وجوه اشتراک بخش دولتی و خصوصی: ۵
۷-اهداف و کاربرد حسابداری دولتی: ۶
۸-تعریف بودجه: ۷
۹- اهم روشهای تهیه و تنظیم بودجه: ۹
۱-۹- بودجه به طریق متداول: ۹
۲-۹- بودجه به طریق برنامه ای: ۹
۳-۹- روش تهیه و تنظیم بودجه به طریق عملیاتی: ۱۰
۴-۹-روش بودجه بندی بر مبنای صفر: ۱۱
۱۰-مراحل بودجه: ۱۱
۱۱-اصول بنیادی حسابداری دولتی: ۱۲
۱۲-اصطلاحات و مفاهیم حسابداری دولتی: ۱۶
۱۳-مراحل انجام خرج: ۱۸
۱۴-تنخواه گردان و انواع آن: ۱۹
۱۵-انواع مبانی حسابداری دولتی: ۲۲
۱۷-حسابهای مستقل درخزانه داری کل : ۲۶
۱۸-حسابهای مستقل وزارتخانه ها و سازمانهای دولتی ۲۷
۱۹-انواع حسابهایی که توسط خزانه افتتاح می شود. ۲۸
فصل دوم) حساب مستقل اعتبارات تملک داراییهای سرمایه ای ۳۱
ثبت عملیات حسابداری اعتبارات تملک داراییهای سرمایه ای ۳۲
ثبت عملیات حسابداری بستن حسابها ۳۸
افتتاح حسابها درسال بعد ۳۹
واریز تنخواه گردان حسابداری اول دوره: ۴۴
فصل سوم) حساب مستقل اعتبارات هزینه ای ۵۰
ثبت عملیات حسابداری اعتبارات هزینه ۵۰
اعتبار مصوب ۶۱
تخصیص اعتبار ۶۱
تنخواه گردان حسابداری ۶۱
پیش پرداخت جاری ۶۱
بانک پرداخت اعتبارات هزینه ۶۱
کسور ارسالی ۶۱
تامین اعتبار ۶۱
مطلوبست: ۶۱
فصل چهارم : وجوه مستقل گروه حسابهای سپرده ۶۵
تعریف سپرده ۶۵
نحوه ثبت عملیات حساب مستقل وجوه سپرده ۶۶
بستن حسابها: ۶۸
افتتاح حسابها: ۶۸
فصل پنجم) حسابداری درآمد ۷۰
درآمد عمومی ۷۱
نحوه ثبت عملیات حسابداری وصول و ارسال درآمدهای عمومی ۷۱
‹‹بستن حسابها›› ۷۴
‹‹ وجوه اضافه دریافتی›› ۷۵
حساب مستقل درآمدهای اختصاصی (وجوه اختصاصی) ۷۸
‹‹ نحوه ثبت عملیات برای حساب مستقل درآمدهای اختصاصی›› ۷۹
‹‹ ثبتهای بستن حسابها در انتهای سال›› ۸۲
(موقت) ۸۲
مطلوبست: ۸۴
هنوز نظری ثبت نشده است.