دانلود پاورپوینت درباره گنبد سلطانیه

دانلود پاورپوینت گنبد سلطانیه (تاریخ معماری اسلامی) – شامل 45 اسلاید قابل ویرایش

گنبد سلطانیه شاهکار هنر معماری ایران و جهان اسلام

گنبد سلطانیه بزرگ ترین گنبد آجری جهان است که در شهر سلطانیه ی استان زنجان، در 30 کیلومتری جنوب شرقی شهر زنجان و در 54 کیلومتری شهرستان ابهر قرار دارد.

مطابق نوشته های آشوری ، در سده هشتم قبل از میلاد قوم ساکاراتی ها در دشت سلطانیه سکونت داشته اند ،در زمان فرمانروایان دولت ماد، نام این محل «اریباد» بوده و پارتیان آن را «ارساس » نامیده اند، از این تاریخ به بعد تا دوره مغول اطلاع دقیقی از منطقه سلطانیه در دست نیست .

تاریخچه ی سلطانیه

در مسیر زنجان به تهران و در فاصله ی سی کیلومتری زنجان، در سمت راست جاده، گنبدی عظیم خودنمایی می کند. گنبد سلطانیه یادآور شکوه و رونقی است که در حدود هفتصد سال پیش در این شهر جریان داشته است. حمدالله مستوفی در نزهت القلوب می گوید: «قبل از حمله ی مغول در سلطانیه ی فعلی هیچ گونه اثر ساختمانی نبود و این ناحیه به شکل مرغزار و چمنزار بوده است.

علل احداث گنبد سلطانیه:

علت ساخت این بنا در منابع تاریخی چنین ذکر شده است که اولجایتو پس از برنامه ریزی برای سلطانیه، تصمیم گرفت آرامگاهی باشکوه و رفیع برای خود ایجاد کند، مشابه آرامگاه برادرش غازان خان. به همین منظور، هنرمندان و استادکاران از نقاط مختلف به سلطانیه آمدند تا یکی از بزرگ ترین و شاخص ترین آثار معماری دوره مغول را به وجود آورند.

گنبد سلطانیه، در سال ۷۰۲ هجری قمری (بر اساس برخی منابع)، با الهام از آرامگاه غازان خان ساخته شد که خود از بنای آرامگاه سلطان سنجر در مرو تاثیر پذیرفته بود. تفاوت اصلی میان این آثار در پلان آنهاست؛ پلان آرامگاه سلطان سنجر مربع بود، در حالی که پلان گنبد سلطانیه به صورت هشت ضلعی طراحی شده است.

با وجود اینکه معماری سلطانیه تا حدی از آرامگاه سلطان سنجر الهام گرفته بود، نوآوری ها و ابتکارات موجود در طراحی این بنا آن را به یکی از شاهکارهای برجسته هنر و معماری ایران تبدیل کرد. این اثر بعداً به الگویی برای ساخت بسیاری از ابنیه هم دوره تبدیل شد و ویژگی های منحصر به فرد آن، تاثیر چشمگیری بر معماری بعدی گذاشت. لازم به ذکر است که مسئولیت معماری گنبد سلطانیه بر عهده شخصی به نام سید علی شاه بوده است.

معماری سلطانیه و سبک آذری

سبک معماری سلطانیه یکی از مهم ترین و تاثیرگذارترین سبک های معماری ایران است که از دوران حمله مغول آغاز شد و تا دوره های ایلخانیان، تیموریان و صفوی ادامه یافت. این سبک که به «آذری» شهرت دارد، در واقع ادامه و تحول سبک پیشین «رازی» است. سبک رازی مربوط به دوران آل بویه و سلجوقیان بود و ویژگی های خاص خود را داشت، اما با ورود سبک آذری، تحولی نو در معماری ایرانی شکل گرفت.

اما چرا به آن «سبک آذری» گفته می شود؟ پس از انتقال هلاکوخان به مراغه، با همت خواجه نصیرالدین طوسی، مراغه به مرکز فعالیت های سیاسی و فرهنگی تبدیل شد. در این شرایط، گروهی از هنرمندان و معماران ایرانی که از ناملایمات و فشارهای مغول به جنوب ایران پناه برده بودند، کم کم به آذربایجان مهاجرت کردند؛ ابتدا به مراغه و سپس به تبریز.

این معماران با خود تجربه و دانش معماری مناطق مختلف ایران را به آذربایجان آوردند و آن را با عناصر و ویژگی های معماری محلی این خطه ترکیب کردند. نتیجه این ترکیب، شکل گیری سبک آذری شد؛ سبکی که هم ریشه های سنتی ایرانی را حفظ کرده و هم با نوآوری ها و عناصر بومی آذربایجان، هویتی منحصربه فرد یافته است.

اطلاعات فنی گنبد سلطانیه

ورودی گنبد

این بنا دارای سه در ورودی بزرگ است که امروزه در ورودی اصلی آن بسته است.

گنبدخانه

گنبد این آرامگاه دارای ویژگی دوپوشه بودن از نوع گنبدهای شبدری با مقطع تخم مرغی شکل است و گنبدی بلند و کشیده و دارای قوس بسیار تند است. گنبد در مقطع بر جرزهای پیش آمده قرار دارد که همان سکنج نامیده می شود و فضای هشت ضلعی را به دایره مبدل می سازد.

ضخامت گنبد ۱۶۰ سانتی متر و فضای خالی بین دو پوسته ۶۰ سانتی متر می باشد. سیستم دو جداره بودن گنبد در ارتباط با مسائل ایستایی قابل بررسی است؛ به طوری که به لحاظ بالا بودن مقاومت بنا در لنگرهای خمشی و برشی، آن را توخالی نموده و بنا را در مقابل زلزله آسیب ناپذیر کرده است.

تربت خانه

تربت خانه در ضلع جنوبی گنبد واقع است و ارتفاع آن تا طبقه دوم گنبد ادامه دارد. در نمای خارجی تربت خانه در جنوب، طاق نماهایی مشاهده می شود که در اطراف و بالای آن پنجره هایی تعبیه شده است و نور مورد نیاز تربت خانه را تامین می کنند.

بنای تربت خانه دارای ابعاد ۱۷/۶۰ متر طول و ۷/۸۰ متر عرض و ۱۶ متر ارتفاع است که پوشش سقف آن از سه طاق و تویزه ساخته شده است؛ طاق مرکزی بزرگ تر و به طول ۹ متر و طاق های طرفین حدود سه متر قطر دارند. تربت خانه در دیوار ضلع جنوبی دارای محرابی است که تزیینات کاشیکاری و مقرنس کاری بسیار زیبایی دارد.

سردابه

سردابه سومین فضای آرامگاه است که ورودی آن در ایوان جنوبی تربت خانه قرار دارد. در وسط آن محل قبر و در طرفین آن دو فضای کوچک جهت استقرار نگهبانان و جلوگیری از ورود ارواح خبیثه تعبیه شده است.

با بررسی ترکیب فضایی سردابه و ارتباط آن با کل مجموعه و قابل مقایسه نبودن آن با سایر بناهای آرامگاهی، می توان چنین نتیجه گرفت که این آرامگاه بر اساس بینش مغولی و به ویژه آیین شمن پرستی ساخته شده است.

فنداسیون گنبد سلطانیه

بار جرزها و به کلی بار تمام بنا روی پی هایی به قطر دو متر وارد می شود که به صورت رادیه ژنرال ایجاد شده است.
پی های این ساختمان عظیم بسیار ناچیز و سطحی است؛ دلیل این امر مربوط به مقاومت عالی زمین می باشد. نکته ای که سازندگان بنا به آن توجه داشتند فقط در قسمت شمال بنا است که پی ها از سطح طبیعی زمین حدود ۱/۵ متر پایین رفته است، ولی در سایر قسمت ها عمق پی ها از ۵۰ تا ۶۰ سانتی متر تجاوز نمی کند.
پی های مزبور از بلوک های سنگی منظم به ابعاد ۲۰×۲۵ سانتی متر و ملات گچ و آهک ساخته شده است.

مناره در گنبد سلطانیه

در این اثر، روابط معماری در دو جهت افقی و عمودی حل گردیده است. طبق معمول، حرکت عمودی بر عهده منارها قرار دارد؛ بنابراین دو نوع منار وجود دارد: یک نوع منار پنهان که داخل اسکلت بنا قرار دارد و نوع دوم که در قسمت فوقانی به صورت گلدسته خودنمایی می کند.

فهرست مطالب:

سلطانیه ؛شاهکار هنر معماری ایران و جهان اسلام
تاریخچه ی سلطانیه
علل احداث این بنا
معماری سلطانیه
اطلاعات فنی گنبد سلطانیه
ورودی گنبد
گنبد خانه
تربت خانه
سردابه
فنداسیون گنبد سلطانیه
مناره در گنبد سلطانیه
عمل کرد مناره ها در گنبد سلطانیه
دلیل انتخاب هشت ضلعی
ساعت آفتابی گنبد سلطانیه
پلکان ها
ایوان ها
تزئینات گنبد
کاشی در گنبد سلطانیه
نماهای گنبد
نگهداری از سلطانیه
اهمیت اثر
منابع

هدیه محصول:
فایل WORD مناره (11صفحه)